Vogelparadijs

Vrijdag 30 mei 2014 - dag 16; Scourie → Tarbert → Handa Island → Tarbert → A838 → Durness (Scottish Youth Hostel). 53,5 km gefietst, in totaal 615,5 km gefietst.

De kliffen torenen meer dan 120 meter uit boven de rusteloze golven van de oceaan. Op alle breuklijnen en andere beschutte plekjes tussen de rotsen zitten vogels te nestelen. De 'guillemot', een soort alk, heeft met duizenden exemplaren hier een van de grootste kolonies ter wereld. Maar ook allerlei grote en kleine jagers, snippen, 'puffins',  stormmeeuwen en mantelmeeuwen en 'razorbills' nestelen hier.

Handa is een van de bekendste vogeleilanden van Schotland. Je komt er niet zomaar. Vanaf Scourie is het ruim een uur fietsen waarvan de laatste vijf kilometer over gemeen steile hellinkjes met bordjes als 'pas op voor de stier!' Alsof je je hier op de fiets uit de voeten zou kunnen maken wanneer er een slechtgeluimde stier achter je aankwam.

Tarbert bestaat uit twee of drie huizen, een kroeg en een aanlegplaats voor de zoodiac waarmee je kunt worden overgezet. Als er voldoende passagiers bij de steiger staan, helpt de schipper iedereen het wiebelende bootje in, reikt zwemvesten uit en start de motor.

De reis is niet lang, zo'n twintig minuten. Onderweg vertelt Bill: 'Normaal zouden we nu ook bruinvissen en dolfijnen kunnen zien, maar er is zo weinig krill dat er geen vis de baai in komt. Zonder krill geen vis en zonder vis, geen dolfijnen.' Het water is ongelooflijk helder, je kunt zo metersdiep kijken.

Bij het naderen van het strand komen twee vogelwachten in lieslaarzen met een soort mobiel aanlegsteigertje het bootje tegemoet zodat we met droge voeten van boord kunnen.

Mike, een van de gidsen, neemt ons mee naar de vogelhut eem eindje verder op het eiland. 'Vroeger woonden hier zo'n 40 mensen op het eiland, de 'crofters' of keuterboeren. Ze hielden een paar schaapjes, misschien nog een koetje en ze verbouwden wat haver en aardappelen.' Gezien de ruige, schrale grond waaruit het eiland bestaat, stond dat garant voor een armoedig bestaan. Ook de visvangst, met de ruige zee, kan niet makkelijk zijn geweest.

Rond 1845 woedde ook hier de aardappelpest. Mensen verloren het grootste deel van hun middelen van bestaan. Een winter van honger en gebrek volgde. Daarna besloot de landheer om op grote schaal schapen te gaan houden op het eiland. De crofters moesten weg - zoals op zoveel andere plaatsen in Schotland het geval was.

Hier was de landheer in ieder geval nog  menselijk genoeg om in 1848 de overtocht van zijn pachters naar Nova Scotia te betalen. De vestiging in Canada bracht voor de meeste crofters geen soelaas: ook daar werden ze getroffen door de aardappelpest en leefden ze in bittere armoe.

Het schapen fokken op Handa bleek al evenmin een succes: uiteindelijk werd het hele eiland aan de vogels overgelaten. Op dit moment broeden er bjna 100.000 zeevogels wat Handa een van de grootste zeevogelkolonies in Europa maakt.

Weinig bekend is dat zolang Handa bewoond was, het eiland een heuse koningin had en een parlement (op een bevolking van zo'n 40 mensen...). De oudste weduwe van het eiland was traditioneel de koningin. Haar parlement, een aantal mannen, kwam iedere morgen bij elkaar om te bepalen wat er die dag gebeuren moest. Dat is nog 's democratie!

Over het eiland is een pad van zes kilometer aangelegd waarover je een mooi rondje kunt lopen. Snel gaat dat niet want om de haverklap zie je een bijzondere vogel of een mooi plantje of sta je te genieten van een prachtig uitzicht.

Vlakbij de ruines van de paar huisjes die er ooit stonden, komt er ineens een 'red grouse', een soort rode patrijs, het pad opgestapt. De vogel gedraagt zich typisch op de manier van dieren die niet geleerd hebben mensen te vrezen. Ze kijkt me omzichtig aan, fixeert me zeker een minuut lang en stapt daarna deftig verder de hei in met zo'n blik van 'ik heb niet de hele dag'. De grouse stond op nog geen drie meter van me vandaan. Wat een prachtige vogel, wat een bijzonder moment!

Niet ver van de ingestorte huisjes, bevindt zich ook het kerkhofje van Handa. Dat is groter dan je zou vermoeden met een bevolking die op z'n hoogst 40 zielen telde. Waarschijnlijk werden hier in oude tjjden, toen er nog wolven voorkwamen in de Highlands, in strenge winters mensen begraven om te voorkomen dat ze weer opgegraven - en opgegeten - werden door een roedel hongerige wolven.

Aanrader: bezoek het vogeleiland Handa. Het is echt een bijzondere plek!