Iona, a thin veiled island

Dag 4b, zo. 18 mei 2014; Bunessan → Fionnphort → Staffa → Iona → Bunessan. 0 km gefietst.

De motregen die ons vergezelde tijdens de boottocht naar Staffa trekt langzaam weg als we Iona naderen. Het groene gras wordt verlevendigd door talloze witte schapen. Het haventje is klein: een aanlegsteiger met wat kleurrijk vismateriaal en een paar witte en grijze huisjes.130 zielen, meer mensen wonen er niet op Iona.

Rechts van het dorpje ligt de grijze abdij tegen een groene heuvel als een soort wachter over het dorpje. Een lieflijke,  geruststellende aanwezigheid.

In 563 arriveerde de Ierse monnik Columba samen met 12 discipelen op het eiland. Zij stichten een kloostergemeenschap die meer dan 1000 jaar zal blijven bestaan en die nu opnieuw floreert. Het is niet erg bekend, maar onze lage landen zijn niet gekerstend vanuit Rome, maar vanuit Ierland en noordwest Engeland.vanuit Iona verspreidde zich een netwerk van kloosters dat zich uitstrekte over heel Schotland en Ierland.

Tijdens zijn leven verricht Columba een groot aantal wonderen en het duurt dan ook niet lang na zijn dood voordat de eerste pelgrims het eiland bezoeken.

Opmerkelijk aan deze  kloostergemeenschap is dat ze op tal van gebieden allerlei vernieuwingen doorvoeren. De monniken waren uitstekende vaklieden: bouwers, beeldhouwers, glazeniers, edelsmeden en schrijvers. Iona was een van de eerste plaatsen waar het symbool van het kruis gebruikt werd om graven mee te markeren. Typerend zijn de zgn. 'high crosses' met de ronde band om de kruisarmen die vanaf 750 overal op het eiland stonden.

Vanaf 795 wordt de abdij regelmatig overvallen door rondtrekkende Vikingen. Met hun kleine, ondiepe boten leggen ze honderden kilometers af over open zee. 

Bij een zo'n overval worden 89 monniken genadeloos afgeslacht. Het strand waar dat gebeurt, ziet rood van het bloed. Dit heet tot op de dag van vandaag 'martyrs beach'. Tot ver in  Denemarken en Noorwegen zijn bezittingen van het klooster teruggevonden in oude Vikinggraven.

In 806 wordt de hele bevolking van Iona uitgemoord en het klooster raakt in verval. Het zal tot 1203 duren voor Margaretha van Schotland de abdij laat herstellen als benedictjns klooster.

Na 200 jaar vestigen steeds meer Vikingen zich blijvend op Iona en de eilanden in de buurt. Ze zijn inmiddels gekerstend en hun hoofdmannen en koningen worden er begraven.

Ook de moderne pelgrimsgedachte doet z'n entree: het lichaam van Columbus is herbegraven in een speciale kapel (met delen van 't lichaam verspreid in reliekschrijnen over heel Europa). In 1428 vraagt abt Dominic speciale toestemming aan de paus om zjjn kerk te mogen verfraaien zodat deze meer pelgrims zal trekken. Hij wil ook een speciale aflaat voor deze pelgrims: wie op Iona is geweest, belooft hij een kortere tjjd in het vagevuur.

Het zijn evenzovele voorboden van het einde: in 1560 vindt onder invloed van John Knox de Schotse reformatie plaats. Korte tijd later wordt de abdjj op Iona verlaten en aan de verwoesting prjjsgegeven.

Er bestaat een profetie over de abdij die zegt dat na de verwoesting de abdij zal herrijzen en zal functioneren tot het eind der tjjden. Het lijkt erop alsof deze profetie in vervulling is gegaan.

Eind 19e eeuw werd de ruine van de abdij overgedragen aan een interreligieuze groep. Deze herbouwde de abdjj en herstelde de kerk. In 1938 stichtte George MacLeod de Iona Community, een oecumenische gemeenschap.

Er is nu een levendig christelijk centrum onstaan met vrijwilligers van over de hele wereld. Hjn doel: 'to make a difference'. En dat doen ze: op religieus, politiek, sociaal en op gebied van milieu. Tienduizenden moderne pelgrims bezoeken jaarlijks de abdij. Deze staat bjj de Schotten bekend als een plek met een 'thin veil', een plek waar de scheiding tussen hemel en aarde zo dun is dat je de hemel duidelijk kunt speuren. Wat mjj betreft, is dat ook zo.