Dag 12, maandag 26 mei 2014 - Rondje Lewis gefietst: Stornoway → A857 → Arnol → A858 → Callanish → A858 → Stornoway (hotel Callandh). 83 km gefietst, totaal 455 km. Droog, zonnig, 13 gr.
De muren zijn bijna een meter dik. Het dak is gemaakt van aangespoeld hout en bedekt met een dikke laag gerstestro. Dit wordt met touwen gemaakt uit heide en zware stenen op z'n plek gehouden. Raampjes waren een luxe: meestal was er niet meer dan een klein venstertje waardoor wat gedempt licht doordringt.
Binnen brandde dag en nacht een turfvuur. Dat had vele voordelen: al het ongedierte werd ermee op afstand gehouden, het was lekker warm en je kon erop koken. Het vuur beroette natuurlijk de hele binnenkant van 't huis vandaar dat ze 'black houses' genoemd werden.
Deze huizen, waarin mens en dier samen woonden, waren de normale huizen voor de arme mensen (bijna iedereen dus) in de periode 1850 - 1950. Soortgelijke huizen vond je in die tijd ook Groenland.
Vrijwel alle materialen waaruit de black houses gemaakt werden, waren ruim voorhanden. Zelfs hout - wat bijna niet voorkomt op de Hebriden - was er voldoende, zo veel schipbreuken vonden er plaats.
Dat deze manier van wonen ongezond was, bleek wel uit de hoge kindersterfte. Vaak werden de scholen weken- of zelfs wel maandenlang - gesloten omdat er een of andere besmettelijke ziekte heerste.
Om een eind aan deze toestanden te maken, begon de Schotse overheid vanaf de jaren vijftig van de vorige eeuw de inwoners van de Hebriden aantrekkelijke leningen aan te bieden waarmee ze simpele, moderne huizen konden bouwen.
Dat gebeurde op grote schaal en de black houses raakten in verval. Aan de kust, bij Carloway, bleef een dorpje van een paar black houses het langst in gebruik. De bewoners, 8 vrouwen en een man, weigerden simpelweg hun manier van leven op te geven. Drie zussen hielden dit het langste vol maar uiteindelijk moesten ook zij zich gewonnen geven.
Sindsdien zijn deze huisjes gerestaureerd. In twee ervan is een museum ingericht - compleet met werkend weefgetouw voor tweed. De overige huisjes zijn te huur. In een ervan is een hostel ingericht. Met uitzicht op de oceaan!
Aanrader:
Er zijn twee musea over black houses: bij Arnol, waar een black house en een zgn. 'white house' (de moderne vervanger) te bezichtigen zijn en een kilometer of 20 verder bij Carloway waar het museumdorpje is (incl. uitleg over Harris tweed en mogelijkheid tot logies)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten