Met volle buik verhongeren

Dag 1 - woensdag 14 mei 2014. De overtocht met de King Seaways is memorabel. Behalve een ruim aanbod aan casino-achtige activiteiten en een hoop restaurants, komt ook de naar kennis dorstende ziel behoorlijk aan z'n trekken. Wat is het geval? Aan bord van het schip bevindt zich een medewerker van 'Orca', een stichting die zich inzet voor het redden van walvissen. Van april tot september vaart er iedere dag een medewerker mee met het schip. Onderweg worden de toeristen die dat willen, ingelicht over alles wat met walvissen te maken heeft. Los daarvan wordt het geleerde ook in de praktijk gebracht met een heuse sessie 'walvissen spotten'.

Altijd tuk op kennis zet ik me op een miserabel klapstoeltje en woon de lezing bij. Wist jij dat er 74 soort walvissen waren? Ik in ieder geval niet. In onze eigen Noordzee zwemmen overigens maar een stuk of vier soorten rond, voor de overigen is het toch meer een soort pierenbadje. De Noordzee is op z'n diepst 100 m en voor een beetje walvis telt dat niet mee. Degenen die het toch wagen, belanden op het strand in Texel en worden abusievelijk Johanna genoemd om onder het oog van vele camera's een gruwelijke dood te sterven.

Die walvissen - nou ja, walvissen - die wel thuishoren in de Noordzee zijn twee soorten dolfijnen, de bruinvissen en - jawel - de orca's. Deze laatste worden eigenlijk alleen aan de noordkust van Schotland gezien maar da's nog net Noordzee dus die tellen we mee.

Het was een roerend betoog door Anna, een piepjonge vrijwilliger van Orca. Vijf maanden lang vaart ze iedere dag mee met deze veerboot, twee weken op en twee weken af. Voor dag en dauw staat ze op en kijkt speurt vanaf het voorste dek naar meeuwen die op een kluitje vliegen. Dat zijn de beste verklikkers van dolfijnen en bruinvissen. Deze jagen nl. de vis naar de oppervlakte, vandaar de belangstelling van de meeuwen.

Veel dolfijnen en bruinvissen sterven een gruwelijke dood. In netten van grote vissersschepen die fabrieksmatig met enorme sleepnetten de bodem afvegen en alles wat leeft meenemen en veel vernietigen. Omdat dolfijnen en bruinvissen moeten boven komen om adem te halen, verdrinken ze wanneer ze in zo'n net blijven hangen.

Daarnaast gaan er veel dood omdat ze plastic eten. In het water zweven heel veel plastic zakjes, het soort waarin bij veel winkels als vanzelfsprekend je boodschappen worden verpakt. Dit wordt zwerfvuil en uiteindelijk belanden er heel veel in zee. Daar zweven ze rond en voor een dolfijn zien ze er precies hetzelfde uit als de kwallen die ze eten. Omdat ze hun eten niet proeven, merken ze ook niet dat er iets aan de hand is. Ze eten het plastic op tot hun maag er vol mee is. Dit blijft zitten en uiteindelijk sterven ze een vreselijke dood. Verhongerd met een volle maag...

Anna maakte een hele zinnige opmerking aan het eind van haar betoog en die wil ik hier herhalen: 'Wil je overwegen om een ding in je leven te veranderen waardoor je iets milieuvriendelijker leeft dan voorheen? Een ding, dat is al voldoende om een verschil te maken.' Waarvan acte!

Het reizen per schip was bijzonder. Ik was moe en lag al om negen uur op bed. De hele nacht had ik het gevoel dat ik in de buik van een walvis of van mijn moeder zat. Alsof je de ervaring van ongeboren kind - of van de profeet Jona - kunt herhalen. Heel bijzonder. De hut was warm en had geen vensters, wat het gevoel van in een buik zitten nog versterkte. Het verre gebrom van de motoren en de aanhoudende zachte deining versterkten dat gevoel nog eens.

Om 9 u Engelse tijd (10 uur Nederlandse tijd) meerden we aan in Newcastle on Tyne. Het motregende. Een perfecte aankomst in stijl! Vandaar was het nog zestien kilometer fietsen naar Newcastle. Onderweg een babbeltje gemaakt met een visser die in de rivier de Tyne schol aan het vangen was. Opmerkelijk: meer dan tien kilometer van de riviermonding zat dus nog steeds zoutwatervis. Grappig was wel zijn manier van aanwijzingen geven om de juiste weg te vinden. 'Nog een mijl en dan naar rechts bij pup zo-en-zo, vandaar is het nog maar een klein stukje naar pub die-en-die.' Ieder z'n eigen referentiekader...